Ευρωσκεπτικισμός: Φυσικό ή Γνωμικό Θέλημα;

 

 

Το τελευταίο διάστημα εδραιώνεται στο δημόσιο χώρο μια γενικευμένη δυσανεξία η οποία ονομάζεται ευρωσκεπτικισμός. Ο ευρωσκεπτικισμός είναι οριζόντιος αφορά όλους τους χώρους του συμβατικού άξονα "δεξιά-αριστερά". Θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως ευρωσκεπτικισμό τη βασική ιδέα ότι οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί  θεσμοί και διαδικασίες δεν επιδέχονται βελτιώσεων ή νέων ρυθμίσεων , επομένως η διέξοδος ευρίσκεται σε μια διαδικασία ρήξης και ανατροπής.

Το ρεύμα   συγκροτεί άλλοτε μια γενική  αντίρρηση άλλοτε ένα εναλλακτικό σχέδιο  . Η διαφορά είναι  ότι οι  αντιρρήσεις  τελικά έχουν αξία μόνο αν απευθύνονται σε κάποιον τόσο ισχυρό ώστε να μπορεί να τις εξουδετερώσει μέσω μιας μερικής υιοθεσίας τους , ενώ οι αντίπαλες προτάσεις οδηγούν σε μια μετωπική πόλωση η οποία λύεται ως παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.
Σκέπτομαι  ότι ο ελληνικός ευρωσκεπτικισμός μπορεί να γίνει κατανοητός με τη χρήση του σχήματος "φυσικού -γνωμικού " θελήματος το οποίο προέρχεται από την Πατερική Θεολογία. Ας δούμε την τεκμηρίωση
Πολιτική Θεολογία

Σύμφωνα με το C.Schmitt η έννοια της πολιτικής θεολογίας συνίσταται στη θέση ότι οι σύγχρονες έννοιες της πολιτικής προέρχονται από τη θεολογία. Έτσι η έννοια της κυριαρχίας παραπέμπει στην θεολογία του Θεού, η επανάσταση στη θεολογία του θαύματος, κλπ, κλπ.Η πολιτική θεολογία είναι κριτική , αποδομητική προς την υποτιθέμενη αυτάρκεια  των εννοιών και κατηγοριών της πολιτικής .Δεν είναι συνηγορία ή επαναθεμελίωση μιας καλυμμένης θεοκρατίας ή μια αμφισβήτηση του κοσμικού φιλελεύθερου χαρακτήρα των σύγχρονων δημοκρατιών. Η πολιτική θεολογία είναι φιλοσοφική διερεύνηση του σύγχρονου πολιτικού φαινομένου  στο ανώτερο επίπεδο αφαίρεσης της πολιτικής δηλαδή στο επίπεδο συγκρότησης των ιδεών και κατηγοριών της. Η πολιτική θεολογία δεν είναι βεμπεριανού τύπου κατανόηση της δυναμικής του θρησκευτικού φαινομένου, ως ιδεολογικού παράγοντα. πχ στην γενεαλογία της πολιτικής θεολογίας ανήκει το έργο του G.Agamben ενώ το έργο του Σ.Ράμφου είναι μάλλον βεμπεριανό.
Η πατερική θεολογία του θελήματος.

Η πατερική θεολογία έχει ένα πλούσιο υλικό σχετικά με το θέλημα οποία προφανώς αφορά πρόσωπα και όχι συλλογικότητες. Θεμελιώνεται ένα εννοιολογικό σχήμα στο οποίο υπάρχει αφ'ενός η έννοια του φυσικού θελήματος (πχ. ας πούμε η πρωτογενής αίσθηση της όρεξης) και στο άλλο άκρο η έννοια του γνωμικού θελήματος (Π.χ. ας πούμε η επεξεργασμένη θέληση να κάνω  κάτι για κορέσω την πείνα) Στο σχήμα αυτό,  το φυσικό θέλημα συνδέεται με αυτό που η θεολόγοι οριοθετούν ως ουσία και το γνωμικό με αυτό που αποκαλείται υπόσταση. Επομένως, το φυσικό θέλημα είναι γενικό , αφορά το "είδος" ενώ το γνωμικό είναι ατομικό. Στο Μάξιμο Ομολογητή αναπτύσσεται ένα πιο σύνθετο σχήμα με τέσσερα  όρια:Θέληση - Βούληση-Γνώμη-Προαίρεση .Στο σχήμα αυτό η η προαίρεση είναι ένα μείγμα όρεξης, βούλησης, κρίσης.Στην πατρική θεολογία λοιπόν υπάρχει μια τυποποίηση του θελήματος από το γενικό της ουσίας , στο ατομικό, επεξεργασμένο της υπόστασης.

Μια μεταφορά

Ας υιοθετήσουμε τη μέθοδο της πολιτικής θεολογίας, δηλαδή την κατανόηση της μορφής με την οποία διαπραγματευόμαστε τις έννοιες της πολιτικής θεωρίας και την αναγωγή τους σε θεμελιακά σχήματα της θεολογίας. Ας αυθαιρετήσουμε, ας διαχειριστούμε  τα ταξινομικά σχήματα της πατερικής θεολογίας για το θέλημα , ως εάν να αφορούν συλλογικότητες , κοινωνίες και όχι πρόσωπα.

Φυσικός και  γνωμικός  ευρωσκεπτικισμός.

Σήμερα  ο  ευρωπαϊσμός είναι μια καθεστωτική κατάσταση . Η ιδεολογική οικονομική θεσμική πλοκή της Ελληνικής Κοινωνίας με το Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι  είναι  τόσο πυκνή έως  αδιαφανής πλέον. Ο ευρωπαϊσμός ως ιδεολογία και οικονομία είναι καθεστώς , είναι μια "φυσική" κατάσταση .Με μια θεολογική μεταφορά είναι η ουσία. Ταυτόχρονα καθώς υιοθετείται από τους πολίτες και ορίζει τις πράξεις τους, είναι γνωμικός, με τη θεολογική έννοια, δηλαδή αφορά το φυσικό καθώς αυτό υποστασιοποιείται στα πρόσωπα ως μείγμα φυσικού, κρίσης και προαίρεσης. Η θεολογία του ευρωπαισμού (Συγκυβέρνηση, ηγεσία Σύριζα) είναι πλήρης.

Ο ευρωσκεπτικισμός αντιθέτως έχει διάφορες μορφές οι οποίες είναι πολύ διαφορετικές .Ο ευρωσκεπτικισμός των ΚΚΕ , Ανταρσυα, Ορθοδόξων Ελλήνων είναι θεολογικά άρτιος.Διακινεί ένα όραμα ιδανικής άλλης Ευρώπης η οποία αρμονικά θα εκφράσει τα ιδανικά  του όλου κα των μερών , της ουσίας της  και τών πολλαπλών  υποστάσεων .Ο τεχικό- οικονομικός ευρωσκεπτικισμός των Λαπαβίτσα, Αλαβάνου, Λαφαζάνη,Καζάκη, Κατσανέβα , όμως, έχει μια άλλη θεολογική προσέγγιση.Προβάλει μια άλλη ουσία της Ευρωπαϊκής δομής χωρίς να μπορεί να περιγράψει το θεολογικό σχήμα υποστασιοποίησης της στα πρόσωπα- πολίτες. Περιγράφει ένα αντίστροφο μηχανικό σχήμα, όπου η αγωνιώδης βάναυση πραγματικότητα των προσώπων, οδηγεί σε μια ορθολογιστική κριτική της ευρωπαϊκής ουσίας, η οποία πλέον δεν εννοείται ως προϋπάρχουσα ουσία αλλά ως σώρευση , ως κατασκευή αποτελούμενη από  ένα άθροισμα γνωμικών θελημάτων. Προβάλει ένα γνωμικό υποστασιακό θέλημα , χωρίς τη έδραση του στο γενικό φυσικό θέλημα της ευρωπαϊκής ουσίας.

 Και λοιπόν;

 Αν υποθέσουμε ότι στην ελληνική κοιωνία δεν επικρατεί η ορθοδοξία μόνο ως επικρατούσα θρησκεία, αλλά ως πολιτική θεολογία , ως μορφή των πολιτικών εννοιών με βάση τις οποίες διεξάγεται η ιδεολογική σύγκρουση τότε ο ευρωσκεπτικισμός των Κκε, Ανταρσυα, Ορθοδόξων Ελλήνων έχει μέλλον. Αν τα σχήματα κριθούν στη θεολογική τους επάρκεια, τότε ο τεχνικο οικονομικος  ευρωσκεπτικισμός  συνιστά αίρεση , αποτελεί μια ριζική αμφισβήτηση της ορθόδοξης θεολογίας .Η αίρεση είναι απέναντι προς τους τυπικούς ευρωπαϊστές αλλά και προς τις άρτιες θεολογίες των άλλων ευρωσκεπτικιστών .Με την έννοια αυτή, η πιο ενδιαφέρουσα  θεολογική διαμάχη πιθανόν να γίνει στο συνέδριο του Σύριζα.Αν και το περιεχόμενο των επιχειρημάτων θα είναι τεχνικό-οικονομικό , η μορφή των βαθύτερων επίδικων θα πάρει το σχήμα  ενός διαλόγου  πατερικής θεολογίας: υπάρχει ευρωπαϊκό γνωμικό θέλημα πριν  από ένα φυσικό ευρωπαϊκό θέλημα και την ουσία του;

 

Πηγές
1.-Συνεκτική παρουσίαση του θεολογικού υποστρώματος του Ευρωσκεπτισμού των Ελλήνων Ορθοδόξων (Blog Αμεθυστος)

2.-Για την κατανόηση των εννοιών του φυσικού και γνωμικού θελήματος εδώ και εδώ

3.-Από το Youtube σειρά μαθημάτων πολιτικής και οικονομικής θεολογίας του G.Agamben  εδώ . Στην αλληλουχία εμφανίζονται 4 διαφορετικά μαθήματα.

 

 

Roland Boer:Lenin Religion and Theology

O Roland Boer είναι ίσως ο πιο δραστήριος παγκοσμίως στην διερεύνιση των σχέσεων Αριστεράς και Θεολογίας.Διατηρεί το blog Stalins Moustache και ένα πλήθος σχετικών βιβλίων

Μόλις δημοσίευσε το εξώφυλλο του προσεχούς βιβλίου του.

Παπικό κονκλάβιο: Μια νέα ελπίδα; Μια θεώρηση με βάση τη θεωρία της ψήφου

Πηγή : Capital.gr



Κατά τη διάρκεια του παπικού κονκλαβίου του 2013 η Καθολική Εκκλησία έχει επικριθεί για την αποτυχία της να εκφράσει επαρκώς το Νότο, ο οποίος συγκεντρώνει πλέον την πλειοψηφία των Καθολικών. Το άρθρο αυτό χρησιμοποιεί έννοιες από τη θεωρία ψηφοφορίας για να ερευνήσει αν ο Βορράς και ο Νότος είναι ίσοι στα μάτια της εκκλησίας και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Νότος όντως δεν εκπροσωπείται επαρκώς. Σε έναν δίκαιο κόσμο, το Μεξικό και οι Φιλιππίνες θα έπρεπε να έχουν επτά περισσότερους καρδινάλιους και η Ιταλία να έχει 23 λιγότερους.

Η κάλυψη του παπικού κονκλαβίου από τα ΜΜΕ αποκάλυψε πως η Ιταλία κατέχει περίπου το ένα πέμπτο των ψήφων και οι ΗΠΑ περίπου το ένα δέκατο, ποσοστά που φαίνονται κάπως μεγάλα σε σχέση με το δισεκατομμύριο Καθολικών ανά τον κόσμο. Πράγματι, η καθολική εκκλησία έχει επικριθεί για την αποτυχία της να δώσει στον Νότο ανά τον κόσμο την κατάλληλη εκπροσώπηση, δεδομένου του ότι συγκεντρώνει πλέον την πλειοψηφία των Καθολικών.

Η δύναμη της Ιταλίας στο κονκλάβιο είναι πολύ παλιά και εξηγείται από την παρουσία του Βατικανού στην Ιταλία σε μια εποχή που η επικοινωνία και η μεταφορά ήταν αργές και δύσκολες. Κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα, καρδινάλιοι από τις αγγλικές περιφέρειες έχαναν τακτικά τα κονκλάβια, φθάνοντας στη Ρώμη μετά την εκλογή του νέου Πάπα.

Με τη σύγχρονη τεχνολογία στην υπηρεσία μας σήμερα, δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας λόγος για να δικαιολογήσει την ιταλική υπεροχή. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, έχει αποδειχθεί ότι μέχρι προσφάτως δεν εκπροσωπούνταν επαρκώς. Αυτό σημαίνει ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν. Ωστόσο, αυτή είναι μια βόρεια χώρα και όπως δείχνει παρακάτω ο χάρτης του Pew Research Center, ο Τροπικός του Καρκίνου διαχωρίζει καλά τον Καθολικό πληθυσμό.

Σχήμα 1.

Καθολικοί πληθυσμοί

Θεωρία ψηφοφορίας και κατανομή ψήφων

Η χρήση μαθηματικών για την ανάλυση επισήμων διαδικασιών λήψης αποφάσεων έχει μακρύ προηγούμενο (π.χ. Buchanan και Tullock 1962, Hirschman 1970, Olsen 1965, Downs 1957 και Felsenthal και Machover 1998). Το πρόσφατο κονκλάβιο μας δίνει την ευκαιρία να εφαρμόσουμε τις έννοιες της θεωρίας ψήφου και κατανομής και να αναρωτηθούμε αν ο Βορράς και ο Νότος είναι ίσοι στα μάτια της εκκλησίας. Επικεντρώνουμε την προσοχή μας στην αναλογική εκπροσώπηση, αφού η εφαρμογή της αρχής της ισότητας είναι τόσο αγαπητή στους Καθολικούς (και τους δημοκράτες). Χρησιμοποιούμε μια πρόσφατη μελέτη του PEW για τη χριστιανική πίστη, μια πληθυσμιακή μελέτη από την Παγκόσμια Τράπεζα και την υπηκοότητα των καρδιναλίων που έχουν το δικαίωμα ψήφου στα κονκλάβια από το 1963 και μετά για να μάθουμε περισσότερα σχετικά με την αντιπροσωπευτικότητα.

Στους υπολογισμούς μου, ο Βορράς περιλαμβάνει την Ευρώπη συγκεντρώνει και τα παρακλάδια της (τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία), τα ποσοστά των καθολικών είναι σε εκατομμύρια, οι καρδινάλιοι είναι εκείνοι που παρακολούθησαν το τελευταίο κονκλάβιο και η Στάθμιση είναι ο λόγος των προαναφερθέντων με τους προηγούμενους, δηλαδή, το πόσοι Καθολικοί χρειάζονται για να τους δοθεί ένας εκλέκτορας.

Επί του παρόντος, υπάρχουν 9.3 εκατομμύρια Καθολικοί ανά καρδινάλιο με δικαίωμα ψήφου. Αν ακολουθήσουμε την αρχή της αναλογικότητας, η οποία χρησιμοποιείται στα Συντάγματα των δημοκρατικών χωρών, σε κάθε χώρα που φιλοξενεί περισσότερους από 9.3 εκατομμύρια Καθολικούς «θα πρέπει» να «δοθεί» ένας καρδινάλιος.

Προφανώς θα πρέπει να αναμένεται μια κάποια τοπική παραλλαγή: Οι βόρειες και νότιες περιοχές συγκεντρώνουν πολλές χώρες, οπότε αυτές οι διαφορές πρέπει να βγάζουν το μέσο όρο για να παράγουν παρόμοιες σταθμίσεις. Όπως μπορεί να φανεί από τους παρακάτω πίνακες, αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Πίνακας 1.

Καρδινάλιοι και Καθολικοί στις βόρειες και νότιες χώρες

 

Ο βασικός Καθολικός πληθυσμός έχει διπλασιαστεί από το 1963 και ομοίως το κονκλάβιο έχει αυξηθεί σε μέγεθος. Το μερίδιο των καρδιναλίων από τον Βορρά πρώτα μίκρυνε, αλλά παρέμεινε σταθερό από το 1978 στα δύο τρίτα, ενώ ο βόρειος πληθυσμός των Καθολικών έχει μειωθεί από το μισό στο ένα τρίτο του παγκόσμιου συνόλου. Υπήρχε επομένως μια ανισορροπία πριν από 50 χρόνια και δεν έχει διορθωθεί μέχρι και σήμερα. Για να αξιολογηθεί η παραμόρφωση της εκπροσώπησης με το πέρασμα των χρόνων, υπολογίζουμε την αναλογία των σταθμίσεων, το Wsouth με το Wnorth. Η ανισότητα, όπως μετράται από το λόγο Q, αρχικά μειώθηκε από το 3.3 στο 2.2, αλλά στη συνέχεια ενισχύθηκε σοβαρά στο 3.8.

Προσφέρουμε τώρα κάποια πιο λεπτομερή στατιστικά στοιχεία ανά χώρα.

Ο πίνακας 2 δείχνει τις τρέχουσες σταθμίσεις (λόγος πληθυσμού επί καρδιναλίων). Ο λόγος του μεγαλύτερου προς το χαμηλότερο είναι 542, αλλά αυτό το εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή, δεδομένου ότι υπόκειται σε μεγάλες αλλαγές κατά την ανανέωση των καρδιναλίων. Με την αφαίρεση των άκρων, η αναλογία θα μειωθεί περίπου στο 80 το οποίο εξακολουθεί να είναι αρκετά μεγάλο σε σύγκριση με άλλα συστήματα κατανομής. Πράγματι, η αναλογία είναι συνήθως μεταξύ τεσσάρων και πέντε στην κατανομή των κοινοβουλευτικών εδρών μεταξύ των περιφερειών μιας χώρας, π.χ. στη Γαλλία, τον Καναδά, την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία (και στη Σουηδία). Η παρουσίαση αυτή παραλείπει επίσης τις μεγάλες καθολικές χώρες που σήμερα δεν αντιπροσωπεύονται από καρδινάλιο που να έχει το δικαίωμα ψήφου. Εμείς έτσι προχωράμε στη χρήση ενός αξιωματικού πλαισίου.

Πίνακας 2.

Καθολικοί πληθυσμοί και καρδινάλιοι

  Ο πίνακας 3 παρακάτω ταξινομεί τις χώρες με βάση τον αριθμό των Καθολικών με φθίνουσα πορεία, το ακριβές ποσοστό των καρδιναλίων που αξίζει η καθεμία με βάση το τρέχον μέγεθος του κονκλαβίου των 117, τη δίκαιη στρογγυλοποίηση με τη μέθοδο του μεγαλύτερου υπόλοιπου, τον πραγματικό αριθμό των καρδιναλίων και τη διαφορά. Σε έναν δίκαιο κόσμο, το Μεξικό και οι Φιλιππίνες θα πρέπει να έχουν επτά παραπάνω καρδινάλιους. Η Ιταλία θα έπρεπε να έχει 23 λιγότερους.

  Πίνακας 3.

Ο δίκαιος αριθμός των καρδιναλίων Ο Πίνακας 4 παρουσιάζει τις χώρες που αξίζουν ένα καρδινάλιο (δύο για την Ουγκάντα), αλλά δεν έχουν κανένα, εκείνες που έχουν έναν και θα εξακολουθούσαν να τον έχουν με τη χρήση της τρέχουσας μεθόδου στρογγυλοποίησης και αυτές των οποίων ο καρδινάλιος θα έπρεπε να μην ανανεωθεί.

Πίνακας 4.

Ποιές χώρες αξίζουν έναν καρδινάλιο;

Συμπέρασμα Η μόνη λογική εξήγηση βρίσκεται στην εκκλησιαστική ιεραρχία που φαίνεται απρόθυμη να παραδώσει την εξουσία σε εκείνους που εκπροσωπούν την μεγαλύτερη μάζα των Καθολικών. Οι νότιες ρίζες του νέου Πάπα μπορούν τότε να ερμηνευθούν ως μια ευκαιρία για δίκαιη αλλαγή.

*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο VoxEU.org, ένα policy portal που ιδρύθηκε από το Center for Economic Policy Research (CEPR)